Στηριζόμενη σε πληθώρα βιβλιογραφία, αλλά και με κατανοητά παραδείγματα, η Ε. Γκαρτζονίκα, στο άρθρο της: Πολιτισμική ομογενοποίηση και εκπαίδευση: Το παράδειγμα του ελληνικού παραδοσιακού χορού, "πατώντας" και ξεκινώντας από τις εκπαιδευτικές ρυθμίσεις των ετών: 1913,1929,1964 και 1982, επιχειρεί να κατανοηθεί ο ρόλος του ελληνικού παραδοσιακού χορού στη διαδικασία καλλιέργειας ομοιογενούς πολιτισμικής ταυτότητας για τις νέες γενιές μέσα από την εκπαίδευση, στο εκάστοτε φυσικά πλαίσιο. 

Ξεκίνησε την έρευνα και τη γραφή του άρθρου στηριζόμενη στο γεγονός πως η δημόσια εκπαίδευση, αποτελεί βασικό μηχανισμό τόσο συγκρότησης, όσο και αναπαραγωγής της εθνικής ταυτότητας.  Στην ομογενοποιητική διαδικασία του σχολείου συμβάλλουν η Γλώσσα, η Ιστορία και η Γεωγραφία μέσα από τα οποία μεταδίδεται η αίσθηση της συνέχειας στο χώρο και στο χρόνο, όπως και η μοναδικότητα του έθνους σε αντιδιαστολή με άλλα έθνη. 

Φυσικά η Γκαρτζονίκα επιμένει στο χορό, που αποτελεί επιμέρους αντικείμενο της Φυσικής Αγωγής, άλλωστε οι λαϊκοί χοροί κάθε χώρας αντικατοπτρίζουν τις αξίες, αλλά και την πολιτιστική παράδοση. Αναφέρεται μάλιστα στο ιδεολογικό πλαίσιο που διαμορφώθηκαν και έγιναν αποδεκτές οι απόψεις που υποστήριζαν ότι τα τραγούδια, η μουσικοί και οι χοροί ενός λαού, αποτελούν τα μοναδικά αυτά χαρακτηριστικά που πιστοποιούν την ιδιοτυπία ενός έθνους. Συγκεκριμένα η δημιουργία της "εθνικής παράδοσης" απορρέει από την ρομαντική αντίληψη του 19ου αιώνα και είναι αυτή που οδήγησε στην πολιτική και ιδεολογική χρήση στοιχείων του λαϊκού πολιτισμού.(1983 -Παγκόσμια έκθεση Σικάγου- παρουσιάστηκαν χοροί από διάφορες χώρες ως αντιπροσωπευτικοί του πολιτισμού τους έθνους τους). Επίσης εκείνη την εποχή έπρεπε με οποιοδήποτε τρόπο οι Έλληνες να αποδείξουν, ότι είναι Έλληνες και η Ελλάδα, ότι είναι Ελλάδα, αφού έπρεπε με κάποιο τρόπο να αντικρουστεί η θεωρία που υπήρχε τότε και αμφισβητούσε ότι ο ελληνικός χώρος είναι ένα ανεξάρτητο κράτος. Έτσι χρησιμοποιήθηκε ο λαϊκός πολιτισμός για την τεκμηρίωση της συνέχειας του ελληνικού έθνους, άρα και της ύπαρξης του ως ενιαίο και ανεξάρτητο κράτος.
 
Ο χορός, η ενσώματη επικοινωνία, όπως σημειώνει στο άρθρο της η Γκατζονίκα, είναι αυτή η επικοινωνία που ενισχύει τον καταγωγικό μύθο ενός έθνους, αλλά αποτελεί και τη διάκριση ανάμεσα στο "εμείς" και στους "άλλους".  

Πριν περάσουμε να δούμε τις επισημάνσεις της Γκαρτζονικά ξεχωριστά για καθέναν από τους εκπαιδευτικούς νόμους που μελέτησε για την γραφή του άρθρου, νομίζω πως είναι σκόπιμο να αναφερθούμε στις επισημάνσεις που γίνονται στο άρθρο σχετικά με τις δυσκολίες μελέτης, αλλά και τις ανεπάρκειες που η ίδια σημείωσε. 

Ειδικότερα επισημαίνεται από την ίδια η ένδεια ερευνών για το λαϊκό χορό με εκπαιδευτικό προσανατολισμό στην εκπαίδευση και συγκεκριμένα στον ελλαδικό χώρο, παρά την πύκνωση τους ενδιαφέροντος τις τελευταίες δεκαετίες για τον ελληνικό χορό. Η Γκατζονίκα μεταφράζει την έλλειψη αυτή, ως απόρροια τους γεγονότος, ότι δεν υπάρχει πανεπιστημιακό τμήμα σπουδών χορού.

Επίσης, η Γκαρτζονίκα  σημειώνει το οξύμωρο πως ενώ ο ελληνικός παραδοσιακός χορός συμπληρώνει ένα αιώνα θεσμικής παρουσίας και έχουν κυκλοφορήσει πολλά βιβλία για δασκάλους χορούς, αυτά τα βιβλία στοχεύουν αποκλειστικά στην εκμάθηση των τεχνικών και τη μεταφορά μόνο ορισμένων λαογραφικών πληροφοριών, παραβλέποντας τη δυνατότητα απόκτησης άλλων δεξιοτήτων από τη διδασκαλία του.   

Επίσης σημαντική αναφορά στο άρθρο της Γκαρτζονίκα, γίνεται στη σχέση της Λαογραφίας με τον ελληνικό χορό και την εκπαίδευση. Θα πρέπει να επισημανθεί πως ο ελληνικό χορός προσελκύει το ενδιαφέρον των Λαογράφων μετά το 1960, ενώ η πανεπιστημιακή τους σχέση ξεκινά το 1990, με την εκπόνηση των δύο πρώην διατριβών για τον ελληνικό χορό.(Πανπειστημίο Ιωαννίων-Μ.Μερκλής).
Η Γκατζονίκα μάλιστα αναφέρεται και στο πατέρα της Λαογραφίας, Ν.Πολίτης, ο οποίος με την ιδιότητα του τότε Υπουργείου Παιδείας, έσπρωξε τους εκπαιδευτικούς στην ερασιτεχνική Λαογραφία, αφού με εγκύκλιο τους έβαλε στη διαδικασία να μαζέψουν στοιχεία για τα ήθη και έθιμα τους κράτους τους. 

Στο άρθρο της η Γκαρτζονικά θεωρεί σκόπιμο πριν ξεκινήσει την αναφορά στους σημαντικούς νόμους που ξεκινούν από το 1913 και έχουν να κάνουν με την εκπαίδευση και το χορό, να σημειώσει τους νόμους, που παίζουν ρόλο, "προδρόμου" για τις αλλαγές που έρχονται αργότερα. 

Νόμος ΒΧΚΑ του 1899. Η πρώτη σοβαρή προσπάθεια για ριζική αναδιάρθρωση του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Επιδιώκει να ενισχυθεί ο ελληνοκεντρικός χαρακτήρας της εκπαίδευσης με τη χρήση λαϊκών πρακτικών. Ο νόμος με λίγα λόγια δίνει έμφαση την ΕΘΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ και την αποσύνδεση από τα γαλλογερμανικά πρότυπα. 

Τον νόμο ΒΚΧΑ συμπληρώνει ο νόμος ΓΥΛΥ που θέτει την εισαγωγή των εθνικών χορών στο πρόγραμμα της σχολής Γυμναστών το 1910. 

Ο όρος εθνικός χορός, δεν επιλέχθηκε τυχαία, αλλά για να πιστοποιήσει την ταυτοποίηση των χορών με το πολιτιστικό περιεχόμενο τους έθνους και την ανάδειξη τους σε σημαντικό δείκτη της ελληνικής ταυτότητας.Δηλώνει δε τον στόχο της εθνικής αγωγής, στην εκπαίδευση. Είναι ανάγκη πια και το κράτος κάνει οτιδήποτε για την ανάγκη αυτή, να υπάρξει όχι απλώς μορφωτική εκπαίδευση, αλλά και δημιουργία εθνικής νοοτροπίας. 
 
Εκείνη τη περίοδο έπαιξε σημαντικό ρόλο το Λύκειο Ελληνίδων που ξεκίνησε μαθήματα στις αστές της Αθήνας και έψαξε ώστε να βρει εφαρμογή το δόγμα της συνέχειας του ελληνικού χορού. Με τις προσπάθειες του παγιώνει την αντίληψη ότι οι ελληνικοί χοροί αποτελούν αποδεικτικά στοιχεία της συνέχειας τους έθνους. Προσπάθησε επίσης να συμπεριληφθεί η διδασκαλία των χορών στα σχολεία κάτι που Βενιζέλος δέχεται και το ξεκινά από τη Κρήτη.  

Η μεγάλη στροφή στην εκπαιδευτική πολιτική έρχεται το 1913 και στοχεύει στην προσαρμογή του εκπαιδευτικού συστήματος στις νέες ανάγκες μετά τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους και τον διπλασιασμό της εθνικής επικράτειας. 
Ψηφίζονται επιλεκτικά κάποιες διατάξεις αυτού του νόμου που όμως ενισχύουν τον εθνικοποιητικό ρόλο του σχολείου. Το 1914 θεσμοθετούν τη διδασκαλία του ελληνικού παραδοσιακού χορού στη μέση εκπαίδευση. Γενικότερος στόχος της εκπαίδευσης γίνεται να προάγει την υγεία και την πειθαρχία, ενώ ταυτόχρονα θα πλάθει χαρακτήρες με εθνικό φρόνημα.. 

Εκείνη τη περίοδο ξεκινούν και οι εκδρομές στην ύπαιθρο, κάτι που δείχνει την αντίληψη της εποχής πως δηλαδή οι σωματικές δραστηριότητες στην ύπαιθρο είναι μέσο αναζωογόνησης , συνδέουν τη πόλη με τη φύση και φέρνουν τους νέους σε επαφή με τη παράδοση.  

Το 1917 έρχονται και άλλες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις στο ίδιο μήκος κύματος και με στόχο την ουσιαστική εθνική αγωγή.  

Η Γκαρζτονίκα πριν περάσει στην ανάλυση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1929, με σκοπό να δείξει τι άλλαξε εκείνη την περίοδο, θεωρεί σημαντικό για να αντιληφθούμε τις αποφάσεις και τις αλλαγές να θέσει το πλαίσιο γύρω από το οποία πάρθηκαν οι αποφάσεις. 

1920-1928: Μια περίοδος μεγάλων αλλαγών με 34 κυβερνήσεις να διαδέχονται η μία την άλλη. Λόγω της Μικρασιατικής καταστροφής πολλοί πρόσφυγες έχουν φτάσει στην Ελλάδα. Είναι ανάγκη πια να γίνει ομαλά η ένταξη τους. Ένας τρόπο είναι η υποχρεωτική εκπαίδευση και όλα όσα ορίστηκαν με το νόμο του 1929. Στόχος είναι η ταχύτερη ομογενοποιήση. 

Εκείνη την εποχή ψηφίζεται: Η αναβάθμιση του ρόλου της Γυμναστικής με σκοπό να γίνεται ομοιόμορφη διδασκαλία και να υπάρχου ενιαία πολιτισμικά πρότυπα σε όλη τη χώρα. Το τμήμα Σωματικής Αγωγής που ιδρύεται, είναι αυτό που μεριμνά για την εφαρμογή των διατάξεων.  
Την ίδια εποχή επίσης, επικυροποιούνται και τα "άσματα" ως συνοδευτικά των χορών. Νομιμοποιείται μια νέα κατηγορία χορευτικών τραγουδιών για σχολική χρήση.  Τα τραγούδια έχουν πατριωτικό περιεχόμενο και αποσκοπούν στη δημιουργία μιας ενιαίας εθνικής αντίληψης για το πολιτισμό. 
 Για πρώτη φορά και με στόχο την "ελληνοπρεπή παιδεία" των προσφύγων επαναπροσδιορίζεται το περιεχόμενο της ελληνικότητας, στην οποία εντάσσονται εκτός των εθνικών χορών, η μουσική, τα τραγούδια και οι παραδοσιακές φορεσιές που συγκροτούν την ελληνική ταυτότητα.

Το άρθρο συνεχίζει με τις μεταρρυθμίσεις που έρχονται στην εκπαίδευση το 1964, πάλι όμως με αναφορές στο γενικότερο πλαίσιο. Το 1961 υπογράφεται η σύνδεση της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και για πρώτη φορά σε ωρολόγιο πρόγραμμα του σχολείου αναφέρονται και οι λαϊκοί χοροί. Το σημαντικό είναι ότι διακρίνεται η διδασκαλία τους από το περιεχόμενο του μαθήματος της Σωματικής Αγωγής.  

Συγκεκριμένα το 1964 έχουμε δύο μέτρα μεγάλης σημασίας: 9 υποχρεωτικά δωρεάν χρόνια φοίτησης στο σχολείο και η η διδασκαλία εθνικών χορών στο Γυμνάσιο. Μάλιστα ορίζεται για πρώτη φορά διδακτέα ύλη για το αντικείμενο των εθνικών χορών. Επίσης εντάσσονται στο πρόγραμμα και οι τοπικοί χοροί. Μετά από πολλά χρόνια που ζητούμενο ήταν η ομογενοποιήση των πολιτισμικών στοιχείων, οι τοπικοί πολιτισμοί νομιμοποιούνται με την ένταξη τους στη εκπαίδευση.Η καλλιέργεια της τοπικής ταυτότητας είναι σημαντικη και η συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας επιδιώκεται μέσα από την ανάδειξη της ποικιλομορφίας των επιμέρους πολιτιστικών στοιχείων του ελλαδικού χώρου, οδηγώντας σε ομογενοποιήση. Επίσης με τη νέα εκπαιδευτική αυτή μεταρρύθμιση, έχουμε αλλαγές στο τρόπο διδασκαλίας των εθνικών χορών. Η διδασκαλία έπρεπε να γίνεται χωρίς προσθήκες ή αλλοιώσεις. Συνοπτικά: Η εκπαίδευση αναδεικνύεται κυρίως φορέας μετάδοσης του εθνικού πολιτισμού και αναλαμβάνει ρόλο θεματοφύλακα της παράδοσης, παίρνοντας θέση υπέρ της αυθεντικής διδασκαλίας των χορών. (αντιπαραθέσεις γυμναστών-χοροδιδασκάλων). 

Η Γκατζονίκα κλείνει το άρθρο της με την πιο σημαντική και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 20ου αιώνα.Το 1982 καθιερώνεται το μονοτονικό σύστημα, έχουμε νέα προγράμματα και βιβλία, ενώ το 1982 μετονομάζεται το τμήμα Φυσικής Αγωγής σε ΤΕΦΑΑ και εντάσσεται στα ΑΕΙ. 

Στο νόμο του 1985 ο λαϊκός πολιτισμός για πρώτη φορά αναγνωρίζεται ως αυθύπαρκτη αξία και ορίζεται ως σκοπός της εκπαίδευσης η χρήση και η αξιοποίηση των στοιχείων της. Οι συνιστώσες της ελληνικής ταυτότητας έχουν παγιωθεί ως δείκτες της ελληνικής ταυτότητας, το περιεχόμενο της οποίας απασχολούσε έντονα το δημόσιο λόγο , λόγω της ένταξης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 

Να σημειωθεί πως το αναλυτικό πρόγραμμα  Φυσικής Αγωγής όριζε: Την καλλιέργεια των κινητικών κλίσεων και δυνατοτήτων σε συνάρτηση με τη ψυχική υγεία και την πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη, ενώ βασικός στόχος και σκοπός οριζόταν η διατήρηση των λαϊκών παραδοσιακών χορών και παιχνιδιών-αγωνισμάτων. 

Τέλος, η Γκαρτζονίκα συμπεραίνει δικαίως πως η αναζήτηση της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, οδήγησε στο να αναδειχτούν στοιχεία του λαϊκού πολιτισμού που αξιοποιήθηκαν έκτοτε στην εκπαιδευτική διαδικασία. Αν και το περιεχόμενο της εθνικής ταυτότητας επαναπροσδιορίζεται συνεχώς ανάλογα με το γενικότερο πλαίσιο (κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές αλλαγές), η συμβολή του ελληνικού παραδοσιακού χορού, στη κατασκευή της μέσα από το σχολικό σύστημα, αποτελεί πάγια επιδίωξη της εκπαιδευτικής κοινότητας και φυσικά σχετίζεται με όλες τις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις του 20ου αιώνα. 
Διαβάζοντας το άρθρο όμως κανείς, του δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα και σημαντικά θέματα προς ανάλυση και συζήτηση. 
Μόλις πριν λίγα χρόνια, τη δεκαετία του 1980 πιο συγκεκριμένα, έχουμε σημαντικές μεταρρυθμίσεις, γύρω από τη σχέση του λαϊκού πολιτισμού, του χορού και της διδασκαλίας του,για την δημιουργία εθνικής συνείδησης και ταυτότητας. 
Γεννημένη το 1989 και ξεκινώντας την πρώτη μου επαφή με την εκπαίδευση το 1993, κάνοντας μια ανασκόπηση, στα σχολικά μου χρόνια, από το προνήπιο μέχρι και το Λύκειο αντιλαμβάνομαι, ότι "κάπου στο δρόμο" χάθηκε αυτή η προσπάθεια ή τουλάχιστον οι εκπαιδευτικοί δεν ακολούθησαν τις οδηγίες. 
Τα παιδιά της γενιάς μου, επί το πλείστον, δε διδάχτηκαν σωστά και προγραμματισμένα, τον πολιτισμό μέσα από το χορό και τα παραδοσιακά τραγούδια. 
Νιώσαμε σίγουροι πως δεν έχουμε να αποδείξουμε πια σε κανέναν ότι είμαστε 'Έλληνες; Θαμπωθήκαμε από τον καταναλωτικό τρόπο ζωής, δώσαμε βάσει σε άλλα, και αφήσαμε σε δεύτερη μοίρα τον πολιτισμό μας; 
Ερωτήματα επίσης που δημιουργούνται, είναι ποιές είναι οι συνέπειες τόσο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μας και στη δημιουργία της εθνικής μας ταυτότητας, όσο και στην ίδια τη πατρίδα, το Έθνος μας. 
Καθημερινά και λόγω δουλειάς, μιλώντας με πολύ κόσμο για τη δημιουργία ρεπορτάζ, έρχομαι σε επαφή με ανθρώπους όλων των ηλικιών. Οι μεγαλύτεροι πάντα μου λένε: Οι νέοι, δεν είστε Έλληνες. Δε ξέρετε την αξία της Ελλάδας και γι αυτό είστε καθισμένοι στους καναπέδες, ενώ το μνημόνιο και η Τρόικα σας "τρώνε" τη ζωή σας. 
Μήπως τελικά, το ότι δεν αντιδρούμε σε πολιτικές που μας αφανίζουν, σχετίζεται με το γεγονός πως δεν έχουμε χτίσει μια "δυνατή" εθνική ταυτότητα, η οποία θα μας είχε μάθει στο να βάζουμε το Έθνος και το καλό του, πάνω από κάθε προσωπικό "βόλεμα"; 
Νομίζω ότι όλα αυτά είναι θέματα που χωρούν μεγάλη ανάλυση και συζήτηση.